banner web

[Review & Tóm tắt ] : Của chuột và người – John Steinbeck

Của chuột và người - John Steinbeck

Của chuột và người  của John Steibeck được xuất bản năm 1937, giữa thời kỳ Đại suy thoái của nước Mỹ. John Steibeck từng đoạt giải Nobel Văn học năm 1962, ông là một tiểu thuyết gia, tác giả truyện ngắn, nhà viết kịch xuất sắc. JohnSteinbeck được biết tới nhiều nhất qua tác phẩm từng đoạt giải Pulitzer có tên Chùm nho phẫn nộ. Một số tác phẩm nổi tiếng khác của ông như Thị trấn Tortilla Flat (Tortilla Flat, 1935), Phố Cannery Row (Cannery Row, 1945),  Phía đông vườn Địa đàng (East of Eden, 1952), Hạt ngọc trai 

>> Hiểu thêm về Thị trấn Tortilla Flat của John Steinbeck

John Steinbeck là ai

Mặc dù sinh ra ở Salinas, nhưng gia đình John Steinbeck có nhà ở Pacific Grove, thuộc vùng Monterey; Steinbeck thường ở đó, vì ông say đắm với hơi thở con người của phố Cannery, bị biển hớp hồn, và bị ngành sinh vật học hải dương mê hoặc.

John Steinbeck theo học tại trường Đại học Stanford từ năm 1919 đến năm 1925 với nhiều gián đoạn, và mặc dù không bao giờ nhận được mảnh bằng nào, song ông được hưởng lợi nhiều từ các khóa học tiếng Anh và sinh vật học hải dương. Vào các quãng thời gian khác nhau, ông đi làm công việc coi sóc một điền trang mùa đông trong vùng Lake Tahoe, làm kỹ thuật viên phòng thí nghiệm cho các nhà máy đường ở Spreckles, làm phu xây dựng khu Công viên Quảng trường Madison ban đầu ở New York, và làm phóng viên báo ngày ở New York.

Câu chuyện về ba cuốn sách đầu tiên của ông ngày nay đã là một phần của huyền thoại Steinbeck: Chiếc Cốc Vàng – The Cup of Gold (1929), Đồng Cỏ Nhà Trời – The Pastures of Heaven (1932), Gửi Vị Thần Chưa Biết – To a God Unknown (1933) được ba nhà xuất bản khác nhau in. Và cả ba đều phá sản trong thời kỳ Đại suy thoái.

John Steinbeck
John Steinbeck

Cuốn Chiếc Cốc Vàng bán được có 1.533 bản, bởi vì chẳng mấy nhà phê bình buồn điểm cuốn sách khi nó được in lần đầu, vốn chỉ hai tháng sau khởi đầu của thời Đại suy thoái.

Đồng Cỏ Nhà Trời đem lại cho Steinbeck một khoản tạm ứng 400 đô-la. Với cả Chiếc Cốc Vàng lẫn Gửi Vị Thần Chưa Biết, John Steinbeck cũng chỉ kiếm được khoản tiền tạm ứng 250 đô-la cho mỗi cuốn.

Trước khi phát hành Đồng cỏ nhà trời, Steinbeck gặp và cưới người vợ đầu tiên, Carol Henning. Từ 1930 đến 1933, gia đình John Steinbeck sống ở Pacific Grove, California, rồi chuyển đến Los Angeles, rồi lại chuyển về vùng Monterey, bối cảnh của các cuốn Thung Lũng Dài – The Long Valley, Thị Trấn Tortilla Flat, Phố Cannery và Ngày Thứ năm Ngọt Ngào.

Khu vực Watsonville là địa điểm của một vụ đình công mà John Steinbeck hư cấu trong cuốn Trong Trận Chiến Mơ Hồ, còn Thung lũng Salinas là địa điểm của cuốn Phía Đông Vườn Địa Đàng – East of Eden.

Trong nhiều tác phẩm chính của mình, John Steinbeck cơ hồ chưa bao giờ rời khỏi miền duyên hải California cũng như hình ảnh của người dân và các nơi chốn ở Del Monte, Pacific Grove, Pebble Beach, Monterey, Carmel, Corral de Terra (vốn được hư cấu thành Đồng Cỏ Nhà Trời), và Salinas.

Với các kịch bản phim Ngôi Làng Bị Bỏ Quên – The Forgotten Village và Viva Zapata!; và trong Hạt Ngọc Trai – The Pearl, Biển Cortez – Sea of Cortez, Khúc Gỗ Từ Biển Cortez, ông du hành xuyên biên giới sang Mexico, nhưng vẫn rất gần gũi với vùng đất của tuổi thơ mình.

Trong khi ba cuốn sách đầu tiên của Steinbeck nằm mốc meo trên các kệ sách ở nước Mỹ giữa thời kỳ Đại suy thoái, ông đã bắt đầu viết cuốn thứ tư, Thị Trấn Tortilla Flat. Trong thời gian viết cuốn này, một cuộc gặp gỡ tình cờ giữa hai người bạn cũ ở Chicago đã làm thay đổi sự nghiệp Steinbeck mãi mãi. Cuộc gặp diễn ra giữa Ben Abramson – một chủ tiệm sách, và Pascal Covici – người trước đây cũng sở hữu một tiệm sách ở Chicago và đã mở một công ty xuất bản của riêng mình

Của chuột và người – cuộc phiêu lưu của George và Lennie

Cuốn sách kể về 2 nhân vật chính luôn đi cùng nhau là George Milton – thân hình bé nhỏ, lanh lợi và Lennie Small – Thân hình vạm vỡ, sức khoẻ hơn người, tính khù khờ, “thiểu năng” với gia cảnh nghèo nàn, trong tay không có gì phải đi làm công từ các trang trại này đến trang trại khác để đối lấy cái ăn với hy vọng một ngày mình đủ tiền mua một miếng đất làm chủ ở California – nước Mỹ.

George lanh lợi bao nhiêu thì Lennie khù khờ bấy nhiêu. Lennie được nhận nuôi bởi người phụ nữ tên là Clara nhưng từ nhỏ thì trí óc cứ như một đứa trẻ, thích vuốt ve những động vật nhỏ, da mềm : chuột, chó con, nhung lụa… đặc biệt là lúc mất kiểm soát thường bộc lộ sức mạnh một cách bản năng mà không ý thức được rồi sau này chính cái tính này mà Lennie đã vô tình làm một cô gái trẻ “.c.hế.t oan”.

Định mệnh sự gắn kết của George và Lennie

Khi gặp Lennie, George luôn trêu đùa và bắt Lennie làm những chuyện “tào lao” chỉ để mua vui. Trong một lần George nói Lennie nhảy xuống một con sông thì Lennie cũng nhảy, nhưng Lennie không biết bơi và sắp chết đuối. Trong giây phút đó, George cảm thấy hối hận, đã nhảy xuống cứu Lennie và từ đó không bao giờ làm hại hay chọc Lennie nữa. “Một người với trí tuệ không phát triển, thiểu năng mà ta cứ chọc nó, bắt nó làm những chuyện mà có thể gây nguy hiểm đến tính mạng của nó thì đúng là tội ác.”

Sau những chuyện xảy ra ở miền Nam đó là lỗi của Lenie nên cả hai phải bỏ đi. Sau đó George và Lennie qua một trung tâm môi giới lao động và tìm được việc ở một trang trại ở phía Bắc. Thế là họ xuôi về phương Bắc để làm việc kiếm tiền. Trước khi vào trang trải của chủ mới, George và Lennie dừng lại và qua đêm ở bờ sông Salinas. George luôn kể cho Lennie nghe một câu chuyện về một mảnh đất mà họ sở hữu, ở đó họ làm vườn, trồng lúa mạch, nuôi thỏ, nuôi chim. Họ thích thì nghỉ, thích thì làm và không bao giờ sợ đuổi việc…

Nhưng sâu trong tâm hồn George biết là điều đó không có thực vì họ làm gì có đủ tiền mà mua miếng đất ấy. George chỉ bịa ra để Lennie vui vì Lennie được chăm thỏ và cho thỏ ăn cây đinh lăng, vuốt ve những con chó con.

Vốn là một đứa tính cẩn thận và lo sợ Lennie sẽ gặp chuyện không hay, George đã nói với Lennie khi xảy ra rắc rối gì thì cứ đến đây bờ sông Salinas, núp vào các bụi cây đến khi George giải quyết xong mọi rắc rối sẽ tìm Lennie.

của chuột và người
Của chuột và người đã được dựng thành phim vào năm 1992

Đến trang trại mới và gặp những người bạn mới

George và Lennie đến trang trại mới, họ gặp ông già bị cụt tay là Candy làm nghề tạp vụ. Ông đã sống cả thời tuổi trẻ  và làm việc ở đây, nhưng trong một lần bị tai nạn lao động nên ông không làm việc đươc nữa vì bị máy nghiền nát cái tay. Slim – một nài ngựa và có tiếng nói “nhất định” ở đây như một người chỉ huy vì ông luôn uy tín và làm việc hiệu quả đúng như yêu cầu của ông chủ trang trại.

Trong lúc còn đang thử việc ở đây thì George và Lennie gặp Curley – con ông chủ với tính háu thắng, thích gây sự và cô vợ của Curley vốn tính lẵng lơ thích khêu gợi. Một Carlson bộc trực thích trêu ghẹo Candy và có một một khẩu súng săn. Và một người da đen tên Crooks làm nghề quản lý ngựa, sữa chữa yên ngựa và móng ngựa sống tách biệt một phòng riêng và Crooks bị tật lưng gù. George sau khi tiếp xúc với Curley và vợ Curley thì nhủ thầm “rồi cuộc sống sẽ có những bi thương từ người đàn bà này, không thì cũng bắt nguồn từ Curley

Trong một lần gặp nhau, Curley bay vào đánh Lennie nhưng Lennie nhớ lời George dặn im lặng và không bộc lộ cảm xúc hay làm gì nhưng chứng kiến cảnh Lennie chịu đòn đến chảy máu thì George nói Lennie tấn công Curley và hậu quả là Curley bị đập cho tơi tả, với bàn tay nát nhàu, gãy xương.

>> [Review]Hạt ngọc trai – John Steinbeck

Những giấc mơ – hoài bảo và nỗi lo mất việc

Chứng kiến câu chuyện của George hay kể cho Lennie nghe về mảnh đất mà George định mua nhưng chưa đủ tiền thì Candy già nua đã hỏi muốn góp phần. Ông ngồi tính toán số tiền của mình từ tiền mặt, đến tiền ngân hàng gần 300 USD nhưng miếng đất George đang dự tính mua thì 600 USD.

George nhẩm tính mỗi tháng mình có 50 USD cộng với số tiền của Candy là có thể mua tra góp được rồi. George dự định cùng Lennie ở đây một tháng sau khi lãnh tiền công sẽ cùng Candy rời khỏi đây nhưng George đâu biết rằng ước mơ ấy đầy “ảo tưởng” và không bao giờ thực hiện được.

Trong một hôm, chẳng còn ai ở nhà, George và các người làm ở đây ra ngoài đi chơi, Lennie đến nơi ở Crooks để nói chuyện làm quen. Crooks cũng như mọi người ở đây, anh sợ cô đơn nhưng đầy mặc cảm vì màu da đen và lưng gù của mình. Anh đóng chặt lòng mình với mọi người nhưng khi thấy Lennie “ngây thơ” bước vào thì Crooks trải lòng mình nói chuyện dù anh biết là Lennie chẳng hiểu gì. Anh kể về thời thơ ấu của mình, khi cha anh sở hữu một trang trại và anh có 2 đứa em.

Những ngày tháng thơ ấu êm đẹp nhưng cuộc suy thoái kinh tế đã cướp của anh tất cả, anh phải làm công ở đây đầy tẻ nhạt và lúc nào cũng muốn thoát khỏi đây. Rồi khi gặp Candy kể câu chuyện mà Georger hay kể cho Lennie nghe thì ông nói rằng ông đã tính toán lại số tiền cần để có thể mua miếng đất kia. Và Crooks nghe được và bày tỏ mong muốn làm việc tại trang trại của 3 người là Candy, Crooks, Lennie vì anh ấy đã chán làm việc ở trang trại này.

của chuột và người
Của chuột và người – phiên bản tiếng Anh

Ước mơ tan vỡ cùng phát súng đẫm màu “bi thương”

Trong một lần mọi người đang tụ tập chơi trò quăng móng ngựa vào trong một cái cọc với giải thưởng là 5 USD ở ngoài sân. Chỉ có Lennie, Candy là không tham gia. Lennie đang ở trong chuồng ngựa cùng con chó con, nhưng vì không biết mình đã vuốt ve quá mạnh và có tác động đến con chó nên nó đã chết vì gãy cổ.

Lennie buồn rầu, ngồi đó tiếc thương, an ủi, nói chuyện cùng nó thì vợ Curley xuất hiện. Cô kể cho Lennie về giấc mơ thành diễn viên điện ảnh của mình nhưng Lennie vốn chẳng nghe cô kể vì còn đang tiếc thương con chó. Cô hỏi Lennie thích cái gì thì Lennie nói về tấm lụa mà gì Clara cho nhưng anh đã làm mất nó lâu rồi.

Vợ Curley nói thích vuốt tóc mình, vì nó nhẹ bồng bềnh êm dịu. Vợ Curley đã yêu cầu vuối thử và Lennie rất thích thú nhưng bàn tay thô kệch của mình, Lennie cứ vuốt nhưng quá vụng về và làm rối tóc vợ Curley. Cô ấy la lớn, nói Lennie ngừng lại nhưng Lennie lo sợ George nghe thấy và lo sợ George chửi mắng, không cho Lennie chăm sóc những con thỏ nữa.

Nên Lennie bịt miệng và ghì cổ vợ Curley nhưng cô ta cứ la hét. Trong cơn hoảng loạng, Lennie Small càng siết chặt hơn, thao tác mạnh hơn và kết quả vợ Curley đã gãy cổ và chết, nằm sống soài trên thảm cỏ.

Candy nghe tiếng la hét, từ trong nhà đi vào chuồng ngựa, ông gặp Lennie đi ra ngoài. Ông vào trong và chứng kiếng vợ Curley nằm bất động trong đống rơm. Ông gọi George vào kể câu chuyện. George đến kiểm tra cô gái và biết cô ấy đã tắt thở. Linh cảm George đã nói rằng Lennie đã gây chuyện lớn rồi, với tình thế này thì cảnh sát sẽ tìm Lennie và hắn sẽ ngồi tù. Với bản tính của Lennie khi ngồi trong tù, không ai nói chuyện hiểu ý thì anh ta chỉ có chết thôi. George lại trầm ngâm về số phận của Lennie.

George biết Lennie đã đi đâu, trong lúc còn đang suy tư thì mọi người xông vào. Khi biết chuyện xảy ra ai cũng muốn tìm Lennie, trong đó Curley là xông xáo nhất. Hắn vác cây súng săn, đi tìm Lennie với quyết tâm bắn hạ và giết Lennie. George biết rằng Lennie đã gây ra chuyện “lớn là giết người”. Rồi Lennie sẽ bị cảnh sát bắt nhưng mọi người trong trang trai cũng đi tìm Lennie, nhưng nếu Curley tìm được Lennie thì Lennie cũng mất mạng thôi. George đánh lừa mọi người đi nơi khác, một mình anh đến bờ sông bờ sông Salinas.

Sau màn gặp nhau, nói chuyện thì George đã kết liễu cuộc đời Lennie. George biết rằng thà để Lennie chết trong tay anh còn sướng hơn khi Lennie đi tù rồi cũng bị đánh đập, hành hạ đến chết thôi và còn cả Curley nếu hắn tìm được Lennie thì hắn sẽ hành hạ và giết chết Lenine bé bỏng thôi. Cái kết “Của chuột và người “của nhà văn John Steibeck tuy bi thương nhưng điều đó như một tất yếu của cuộc sống trong hoàn cảnh đại suy thoái.

>> [Review]Phố Cannery Row – Những con người nghèo nhưng lương thiện

Kết thúc buồn của những người lao động nghèo.

George và Lennie có ước mơ, hoài bão nhưng họ biết rằng họ chẳng bao giờ thực hiện được trong thời kỳ suy thoái này. Họ có làm đến cuối đời thì cũng chẳng kiếm đủ tiền để thực hiện ước mơ. George không thể bỏ rơi Lennie vì lòng trắc ẩn nhưng Lennie sẽ là một người bình thường với đầu óc thiểu năng cùng với sức mạnh cơ bắp thì trước sau thì cũng gây hậu hoạ.

Lennie có sức mạnh khủng khiếp nhưng không kiểm soát được nó, khi hoảng sợ thì hành động theo bản năng và gần như mất ý thức, không biết mình đang làm gì. Người như vậy, dù tốt bụng và không có ý làm hại ai, cũng sẽ vô tình gây nguy hiểm cho xã hội.

Nên trong trường hợp này, George nhưng một đấng tối cao hành xử theo cách của anh, anh thà để Lennie chết trong tay anh còn hơn là người khác hay bị ngược đã trong tù. Của chuột và người là tác phẩm xứng đáng để đọc của John Steinbeck vì nó phản ánh cuộc sống thời đại suy thoái, một cuộc sống khổ cực của những người dân Mỹ thập niên 40.
———-
Chim Én

Avatar of Triệu Dương

Một người thích viết, quan tâm đến tâm lý học, đam mê Cổ Long, thích đọc Haruki Murakami, tinh thần theo Chủ Nghĩa Hiện Sinh, đời sống theo triết Khắc Kỷ - Cô độc hướng ngoại & Bình thản hướng nội

Leave a Reply