banner web

Rừng Nauy – Tản mạn về tình dục và cái chết

Rừng nauy

Những suy tư sau khi đọc quyển Rừng Nauy của Haruki Murakami, một tác phẩm mà mình cho là rất hay, rất đáng đọc. Bài viết của tác giả Huy Lâm

Rừng Nauy : Những lời cảnh tỉnh

Lan man chút về giáo dục ở ta. Có lẽ có gì khác biệt với thế giới chăng, khi từ lớp 7x trở đi có nhiều kiến thức mà với họ là phổ thông, còn ở ta thì lại là xa lạ. Mình đã chứng kiến có nhiều bạn trẻ ngơ ngác không biết Con ngựa thành Troy, gót chân Achilles … là gì. Cổ Hy Lạp, La Mã còn như vậy còn nói gì đến những kiến thức về Phân tâm học, triết học, Hiện sinh, tôn giáo … Cho nên nói đến Hegel, Kant, Kierkegaard, Nietzsche, J.P.Sartre, K.Jasper, S.Freud, C.Jung … họ không biết là đương nhiên.

>> Soren Kierkegaard: từ đức tin đến triết học của tuyệt vọng

Vì thế khi đọc những tiểu thuyết cận đại và hiện đại, chúng ta sẽ thấy khó hiểu hoặc không hiểu nổi, hoặc hiểu sai lạc rất nhiều. Ví dụ như cuốn Rừng Nauy, một cuốn truyện mà chia rẽ khá dữ dội trong bạn đọc. Tranh cãi rất nhiều. Người mê thì ca ngợi hết lời, còn kẻ ghét thì chỉ trích cũng nặng nề. Nhưng xét ra thì cả những người thích và những người không thích đều dường như chưa hiểu cốt lõi của cuốn sách này vì có lẽ thiếu đi những kiến thức như đã đề cập.

Có hai đề tài mà ở người Việt dường như cấm kỵ, nên thường bị hiểu sai, méo mó. Đó là Tình dục và Cái chết. Nếu chúng ta có kiến thức về Phân tâm học, triết (nhất là Hiện sinh) và tôn giáo sâu sắc thì sẽ hiểu rõ về hai đề tài này và ảnh hưởng của nó trong cuộc sống. Còn không thì như phần đông giới trẻ ở ta hiện nay sống bừa bãi và vô trách nhiệm.

Rừng nauy : Tình dục và cái chết trong hay & tinh xảo

Tình dục, hiểu theo nghĩa nghiêm túc thì chính là phần quan trọng nhất của con người. Nó chi phối hoàn toàn tất cả tâm tư, tình cảm, lòng ham sống, mơ ước tương lai. Bác sĩ Trần Bồng Sơn, người nghiên cứu và viết nhiều về Phân tâm học đã nói : Người ta hay nói nhiều đến Khối Óc và Trái Tim, mà quên rằng chính Trái Thận mới quyết định chất lượng cuộc sống.

Những xung lực tình dục còn gọi là Libido chính là yếu tố quyết định cho những sáng tạo Nghệ thuật và Khoa học.Thiếu nó là một khiếm khuyết trầm trọng của con người. Những tác phẩm lớn của loài người đều sản sinh ra nhờ những thăng hoa của nó. Mặt khác, nếu có những sai lạc, ẩn ức thì sức tàn phá của nó cũng rất khủng khiếp.

Ở ta, do ảnh hưởng của xã hội phong kiến và xã hội đạo đức nửa mùa, luôn coi nó là xấu xa, ghê tởm và cố ức chế, đè nén nó. Rồi đến thời hiện đại cánh cửa mở tung thì chúng ta không có đủ sự giáo dục cần thiết nên cứ ngỡ tự do tình dục là quan hệ bừa bãi, vô trách nhiệm.

Từ thái cực này sang thái cực khác, đều là sai lầm cả. Đọc kỹ cuốn truyện sẽ cho ta cái ý thức về Tình dục đúng đắn hơn. Nó không đơn giản là “Đè nhau ra chịch”, hay “Truyện gì mà toàn là làm tình” như một số kẻ đọc sách hời hợt nghĩ.

Dĩ nhiên là quan niệm về tình dục của người Nhật khác với chúng ta nhiều. Họ không e dè, cấm kỵ khi đề cập đến tình dục mà coi như chuyện đương nhiên giữa những người yêu nhau. Lối viết của tác giả cũng vậy, không nửa vời mà miêu tả khá sát và trần trụi. Nhưng đều có mục đích lột tả tâm lý chứ không hề khiêu dâm, gợi dục kiểu ngôn tình rẻ tiền. Những nhân vật của chúng ta trong chuyện khá thoáng về Tình dục nhưng họ cũng rất có trách nhiệm.

Những sai lạc kiểu Nagasawa bị tác giả không đồng tình. Tình dục luôn gắn với Tình yêu và ý thức của sự hòa hợp. Những trường đoạn chàng Toru của chúng ta nằm ôm bạn gái mà không quan hệ mới thấy hay làm sao.

Còn trường đoạn cuối khi Toru và chị Reiko quan hệ thì ta thấy như một buổi hành lễ để hai người tẩy rửa những ám ảnh của quá khứ, làm sạch con người mình để bắt đầu cuộc sống mới. Với Reiko là trở lại là người bình thường với ái, ố, hỷ, nộ và lòng ham sống cùng khả năng tiếp nhận khoái cảm. Với Toru thì gạt bỏ mặc cảm về cái chết của Naoko, từ bỏ được ám ảnh về trách nhiệm tinh thần với nàng để dọn mình trong sạch đến với tình cảm của Midori.

Nói về cái chết cũng vậy. Chúng ta có thói quen né tránh nó bằng ý nghĩ : Ôi dào, còn lâu lắm, cứ sống thoải mái đi . Vì không ý thức được về cái chết nên ta không có trách nhiệm thực sự với cuộc sống. Trong câu chuyện có rất nhiều cái chết. Mỗi cái chết cho chúng ta nhận ra cái thái độ của người trong cuộc nhìn vào nó. Nếu như cái chết của Kizuki cho Toru một bước ngoặt của cuộc đời, một phần tuổi thơ ra đi mãi. Chàng ta đã phải nhận thức sự hiện diện của cái chết như một phần của cuộc sống .

Ở đây có lẽ Haruki Murakami ảnh hưởng của Heidegger, không phải như quan niệm của Sartre. Dù sao thì nó hiện hữu và bắt chàng ta phải ý thức về nó. Khi bạn hiểu ra bằng thực tế rằng cuộc sống chúng ta là hữu hạn, rằng cái chết có thể tóm được chúng ta bất cứ lúc nào, thì có lẽ chúng ta sẽ biết yêu quí cuộc sống hơn, bao dung hơn, và điềm tĩnh hơn chăng.

Rồi đến cái chết của ông bố Midori thì cho Toru những cảm xúc khác về một đời người, về những nỗi niềm cần chia sẻ, về sự cần thiết của việc tìm đến nhau trong cuộc sống. Cho đến cái chết của Naoko thoạt đầu là nỗi thất vọng ghê gớm, cảm giác bất lực, trống rỗng. Chàng ta chạy trốn nó vô vọng. Khi lắng lòng rồi thì mới nhận ra rằng cần phải trở lại với cuộc sống, cần phải sống tiếp với những trách nhiệm với cuộc đời.

Rừng Nauy

>>Đọc thêm : Tình dục trong các tiểu thuyết của Haruki Murakami

Rừng Nauy – phân tâm học và ẩn dụ 

Mở đầu câu chuyện ta đã nghe vang giai điệu Rừng Nauy của The Beatles. Rồi ta đã thấy hiện ra S.Freud với ẩn ức, tiềm thức … và Husserl với Hiện tượng học khi nói về hồi ức. Các bạn hãy chú ý chi tiết về những cái giếng đồng (chi tiết này còn rõ ràng hơn trong Biên niên sử chim Vặn dây cót), cái giếng mà có thể nuốt chửng bạn không tăm tích nó ẩn dụ cái gì, phải chăng những hố sâu trong tiềm thức ta.

Trong truyện chúng ta còn bắt gặp nhiều ẩn dụ kiểu ấy. Có lẽ ông Haruki Murakami khá là giỏi trong xây dựng các ẩn dụ như kiểu Sphinx. Đọc truyện của ông mà không biết tìm ra và giải nghĩa các ẩn dụ thì khó mà hiểu được. “Hãy đừng đi ra khỏi lối mòn” , nàng Naoko đã nói vậy và “mình sẽ ko bao giờ ngã xuống giếng, nếu có cậu bên cạnh” .

Mỗi nhân vật của chúng ta đều có những bi kịch. Đó là những tổn thương, sai lạc từ nhỏ. Chúng gây ra những ẩn ức về tình dục. Do đó dẫn đến những hành vi sai lạc, rối loạn nhân cách. Bạn có thể đọc và theo dõi từng người bọn họ. Naoko, chị gái của cô, Kizuki, Quốc xã, Midori, Reiko, Nagasawa, con bé học đàn với Reiko và kể cả Toru .

Chúng ta có thể làm như bác sĩ Sigmund Freud, tìm các dấu hiệu qua lời nói, hành vi, giấc mơ, những sai lạc để khám phá những ẩn ức ấy. Phân tích thì dài dòng, tự các bạn hãy khám phá thử dưới góc nhìn ấy xem. Ta sẽ hiểu và thông cảm với họ. Mình rất thích thú khi theo dõi câu chuyện của Naoko, Reiko, Midori về tuổi thơ, về những rắc rối của họ. Qua đó mới vỡ lẽ ra những nguyên nhân dẫn đến tính cách và số phận của họ.

Về nhân vật yêu thích nhất Midori. Mình rất thích cái tính cách mạnh mẽ, cứng cỏi, bộc trực của cô. Có lẽ trong truyện thì Midori và Nagasawa là mạnh mẽ về tinh thần nhất. Nhưng cô sống có ý chí và trách nhiệm hơn nhiều, có lẽ do xuất thân, nhưng phải nói rằng đó là một tính cách rất tuyệT . Cũng may mắn cho chàng Toru của chúng ta là qua thời gian thử thách, cô ấy vẫn chờ được chàng ta . Anh chàng thật may mắn khi có được một người yêu như thế. Họ tìm được nhau như một Happy-end vậy. Thật vui .

rừng nauy haruki murakami
Rừng nauy – Haruki Murakami

Viết thêm một chút về nhận vật mà chẳng biết nên yêu hay ghét Nagasawa. Một chàng trai dũng cảm, thông minh, có ý chí, có sức mạnh tinh thần mạnh mẽ, độc lập, có cá tính. Nói chung khá hoàn hảo. Một Don Juan thời hiện đại. Nhưng có một điểm ko thể chấp nhận ở chàng ta là tính ích kỷ quá mạnh. Chàng ta như Narcissus trong thần thoại Hy Lạp chỉ biết tự yêu mình, không có khả năng yêu thương người khác.

Có lẽ việc đánh mất một người yêu lý tưởng như Hatsumi không làm cho chàng ta tiếc nhiều bằng độc giả chúng ta. Nhưng đó cũng là một mất mát lớn với chàng dù nhận ra hay không. Mình yêu thích chàng ta ở cái thói quen đọc sách và cách đánh giá sách. Mình cũng quí anh ta vì cùng yêu Gatsby, như anh ta thích Toru vậy. Dù sao cũng là một nhân vật độc đáo.

Và cuối cùng thì cũng phải nói về bản Norwaygian Wood , Rừng Nauy. Một bài nhạc cô đơn tuyệt vời. Nói như Reiko thì : Tụi nó (Paul và John) hiểu rõ về nỗi cô đơn, nỗi buồn của cuộc đời và cả nỗi êm dịu nữa. Những giai điệu trầm ấm, da diết của đàn guitar như đưa chúng ta miên man trong những khu rừng bắc Âu tuyết trắng. Mình yêu, có thể nói là rất yêu The Beatles.

Những Let it be, Yesterday, Hey Jude, All my loving, Something, Michelle,The long and winding road, Norwaygian Wood luôn cuốn hút mình (Nói nhỏ là mình cũng đàn hát khá những bản này, dĩ nhiên chỉ cho mình nghe thôi). Các bạn hãy thử vừa đọc vừa nghe nhạc, biết đâu sẽ có cảm nhận khác hơn thì sao.

Về bộ phim thì mình chỉ ấn tượng đôi chút về màu sắc. Những mảng màu ám ảnh dữ dội như tranh Van Gogh. Còn nội dung thì theo mình ko diễn đạt hết cái hay của truyện (Dĩ nhiên là chỉ ý kiến cá nhân thôi nhé)

—————–
Huy Lâm

Avatar of Chim Én
 | Website

Một người thích đọc và viết, quan tâm đến tâm lý học, đam mê Cổ Long, thích đọc Haruki Murakami, tinh thần theo Chủ Nghĩa Hiện Sinh, đời sống theo triết Khắc Kỷ - Cô độc hướng ngoại & Bình thản hướng nội

Leave a Reply