[Review] Phong vị tuyệt vời – Amy Yamada

Views: 45

Sau những ngày đọc những cuốn tiểu thuyết dài cả nghìn trang. Vào những ngày cuối năm 2023 dương lịch, tôi chọn đọc cuốn tuyển tập truyện ngắn “bình dị” của Amy Yamada, mang tên ” PHONG VỊ TUYỆT VỜI” – đó tên của cuốn sách và tên của một tập truyện ngắn trong 6 truyện ngắn trong cuốn này.

Tác giả Yamada Amy

Yamada Amy tên thật là Yamada Futaba, sinh năm 1959 ở Tokyo. Bà từng theo học tại khoa Văn học Nhật Bản thuộc trường đại học Minh Trị, tuy nhiên vào năm 1981, bà bỏ dở công việc học tập của mình rồi vừa đi làm thêm vừa vẽ tranh truyện manga. Một số tác phẩm manga đã được bà công bố trong thời gian này, và đến năm 1985, Yamada Amy chuyển sang viết tiểu thuyết với tác phẩm đầu tay Đôi mắt ấy vẫn ở trên giường (Bedtime Eyes).

Tiếp sau đó, Yamada Amy còn cho ra đời rất nhiều các tác phẩm có giá trị khác như Sống lưng của Jesse, Soul Music Lovers Only, Animal Logic v.v. Trong đó, riêng Soul Music Lovers Only giành được giải Naoki lần thứ 97 vào năm 1987, đây là giải thưởng văn học danh giá nhất Nhật Bản dành cho các tác phẩm văn học đại chúng; còn Sống lưng của Jesse lọt vào danh sách đề cử giải Akutagawa. Năm 2005, tập truyện ngắn Phong Vị Tuyệt Vời của Amy Yamada đã giành giải thưởng văn học Tanizaki.

Tổng hợp các sách đã xuất bản ở Việt Nam: ​

• Đôi mắt ấy vẫn ở trên giường (Bedtime Eyes), Lương Việt Dũng dịch, Nhã Nam & NXB Hội Nhà Văn 2008​
• Sống lưng của Jesse, Thuỳ Dương Na dịch, Nhã Nam & NXB Văn Hóa Sài Gòn 2010​
• Trò đùa của những ngón tay, An dịch, Nhã Nam & NXB Văn Học 2010​
• Phong vị tuyệt vời , Hương Vân dịch, Nhã Nam & NXB Hội Nhà Văn 2011​

Tác phẩm Phong Vị Tuyệt Vời

Cuộc đời con người con người đều mang một “phong vị” khác nhau và nó đều hình thành vào những giai đoạn tuổi thơ hay những sai lầm tuổi trẻ trong quá khứ. Con người ta trưởng thành, hình thành tính cách đều qua những người ta tiếp xúc hay biến cố từ nhỏ. Như trường hợp Shiro trong truyện ngắn “Phong vị tuyệt vời”. Anh bỏ thi đại học, đi làm nhân viên bơm xăng tại một trạm xăng.

Điều này đã khiến cha mẹ anh không đồng ý. Nhưng bà nội anh đã cỗ vũ, động viên Shiro và mỗi tuần bà đều nhờ người lái xe của bà đến thăm đứa cháu nội và sử dụng dịch vụ ở đây. Cha mẹ Shiro không dạy cậu những kỹ năng mà một thanh niên 18 tuổi cần có. Họ ngại chia sẻ những điều tế nhị, tình cảm trai gái. May mà Shiro có bà nội phong nhã 70 tuổi chỉ dạy.

Một người phụ nữ Nhật nhưng luôn sống theo kiểu Mỹ. Bà chẳng bao giờ ngại nói về những điều tế nhị cả. Shiro được chỉ dạy mọi điều mà có lẽ cha mẹ cậu sẽ chẳng bao giờ dám nói.

Tính chất con người khi còn là thanh niên cho đến lúc trưởng thành thì đều cần có một người luôn thấu hiểu và sẽ chia mọi thứ. Cả 6 truyện ngắn  trong phong vị tuyệt vời đều mang một phong vị khác nhau, với nhân vật chính là những người lao động chân tay với những nghề nghiệp bình thường nhưng hữu ích và thầm lặng đôi khi môi trường làm việc của họ rất dơ dáy, nhưng trong cuộc sống nhưng ho vẫn lạc quan, yêu đời.

1. Quà vặt ( công việc công nhân xây dựng)
2. Bữa tối ( nhân viên thu gom rác)
3. Phong vị tuyệt vời ( nhân viên bơm xăng)
4. Đáy đại dương (nhân viên vận chuyển hàng hoá và dọn nhà)
5. Tổ ấm (nhân viên làm nghề xử lý nước thải)
6. Ngủ xuân (nhân viên làm việc ở đài hoá thân, hoả táng)

Có những người chôn chặt cảm xúc hay sự sợ hãi ám ảnh tuổi thơ mà không làm sao xoá bỏ, họ cần một người bên cạnh phát hiện để cỗ vũ vượt qua. Nếu không có, người ta sẽ phải lãng phí thanh xuân, từ bỏ những cơ hội hay làm những điều mà đáng lý ra ở tuổi đó cần làm mới thích hợp. Rồi đến một ngày người ta sẽ cảm thấy tiếc nuối vì những năm tháng thanh xuân bị thời gian “ăn trộm” .

Trong truyện ngắn “Bữa Tối” nhân vật tên tôi với cái tên là Mimi-chan .Cô quen với bạn trai làm nghề thu gom rác chỉ vì châm trễ đổ rác, người đàn ông là nhân viên thu gom rác tên là Kou, hét lên vì sợ tay cô bị cuốn vào máy đang quay để nghiền rác. Anh tắt động cơ trên xe để cô quăng túi rác vào. Thế là họ quen nhau trở thành tình nhân, cô quay về việc nội trợ và nấu ăn cho anh trở thành thú vui, đam mê của cô.

“Cơ thể anh là do tôi tạo nên. Chỉ hơi ấm bốc lên từ đồ ăn tôi nấu mới sưởi ấm được cơ thể anh. Đó là trách nhiệm của tôi” (truyện ngắn Bữa Tối)

Nhưng tất cả những điều cô làm là vì mặc cảm mình có thể bị bỏ rơi bất cứ lúc nào nên cô tạo những hương vị thật đặc biệt trong món ăn nấu cho người yêu để dù sau này, nếu có bỏ rơi cô, chính thứ hương vị đó sẽ làm anh nhớ đến cô.

Tôi thường nấu ăn cho anh. Nhưng không chỉ có vậy. Những món ngon mà tôi nấu sẽ trở thành máu thịt của anh, rồi chúng sẽ lại quay về với tôi. (truyện ngắn Bữa Tối)

Một công nhân xây dựng đa tình (tên là Yuta – truyện Quà Vặt) có cô bạn gái lớn hơn anh 10 tuổi chăm lo hết mực, đến cả việc ăn dưa hấu phải bỏ hạt thì tình nhân anh cũng đã làm cho anh nhưng anh vẫn ngoại tình.

Một người phụ nữ nội trợ (truyện Bữa Tối) vì đi đổ rác không muốn làm phiền người gom rác, đã bỏ chồng (vì chị không hạnh phúc trong ngôi nhà của mình và chồng) đã đi theo công nhân gom rác, mơ về một hạnh phúc gia đình xa xôi.

 

Một cậu trai 18 tuổi bỏ đại học ( truyện Phong Vị Tuyệt Vời) đi làm nhân viên ở trạm xăng nhưng có bà nội sùng bái văn hoá Mỹ chỉ dạy “kiến thức vào đời và tán gái”…..

Một anh nhân viên làm dịch vụ vận chuyển háng hoá ( Truyện Đáy Đại Dương), tình cờ đi chuyển nhà cho mối tình đầu khi vơ chồng họ ly hôn. Cảm giác xưa và những ký ức về khu vườn nơi hẹn hò của anh và cô ấy chợt hiện về, mối tình đầu chưa bao giờ phai nhạt trong tâm trí anh. Anh muốn làm cha nuôi của con gái của người phụ nữ mà anh đã từng yêu.

Một anh công nhân làm nghề xử lý nước thải, thông cống (Truyện Tổ Ấm) một lần đi làm việc  quán rượu nọ thì bị ánh mắt của cô gái làm nghề bồi bàn ở đây thu hút và say nắng. Sau khi được nghe kể về quá khứ của cô gái bất hạnh này thì anh đã yêu và muốn bảo vệ che chở cho cô gái này. Họ đã thành vợ chồng, sau 5 năm cưới đang chờ chào đón đứa con đầu lòng.

Một anh thanh niên làm nghề kiểm toán ( Truyện Ngủ xuân), thời đại học say nắng một cô gái chung trường nhưng chưa bao giờ dám thổ lộ nhưng anh không thể ngời được khi cô gái ấy trở thành mẹ kế của cha anh – làm nghề hoả táng, bao nhiêu chuyện khó hiểu và cười gượng gạo của  chàng trai khi chưa thể tin sự thật này.

Xuyên suốt 6 truyện ngắn  trong phong vị tuyệt vời là phong cách viết văn đặc trưng của Yamada Amy: tràn đầy nữ tính, táo bạo và khắc họa tình yêu qua nhiều giác quan. Tình yêu trong các câu chuyện đều rất chân thật, giản dị nhưng cũng rất đỗi mãnh liệt: một cô nội trợ vốn yếu đuối nhưng quyết bỏ chồng để được tự do, yêu người nhân viên gom rác trong một hoàn cảnh không ai ngờ tới;

Hay một anh nhân viên vệ sinh bể nước không mảy may quan tâm đến những cô phục vụ quán rượu trẻ đẹp mà chỉ thấy thương yêu một cô gái vụng về, lúc nào cũng u buồn và có quá khứ bị lạm dụng; tình yêu vượt mọi rào cản tuổi tác và vai vế của cô sinh viên đại học và người đàn ông làm việc ở lò hỏa thiêu…

Những con người có vị trí nhỏ nhoi trong xã hội, những mảnh đời dễ bị lãng quên nhưng dưới góc nhìn tinh tế của Amy Yamada trở nên tinh tế và sống động. Từ đó dần hé lộ những nhân cách phức tạp và những rối loạn tâm tư thành hình trong sự kìm nén mang tới những giây phút bùng phát mãnh liệt, làm chao đảo những tiểu vũ trụ phức tạp trong chính bản thân họ. Từng câu chuyện nhỏ của Amy Yamada đều thấm đẫm thứ phong vị độc đáo : phong vị của cuộc đời.

Một số trích dẫn hay trong sách phong vị tuyệt vời

Trên đời này luôn có vô số sinh linh chẳng bao giờ cần được cầu siêu. Chúng chỉ biết nín thở ngậm ngùi với giấc mơ tự do mãi không thành hiện thực, cứ thế từng bước tiến dần tiến dần tới cái chết (Bữa tối)

Tôi thích thú ngắm cảnh biển trước mắt,  nhưng trong tương lai dẫu có hoài niệm về thời khắc này, tôi dám chắc rằng mình không bao giờ muốn quay trở lại. Bởi nhớ về quá khứ luôn khiến ta cảm thấy mình đã mất đi một điều gì đó. Cũng giống như gia đình thân thiết từng cùng nhau dạo bộ bên bờ biển nay đã không còn. (Đáy đại dương)

Trước khi rắc rối nảy sinh phải luôn tâm niệm rằng con cái là những sinh linh thật đáng yêu (Tổ ấm)

Mối quan hệ giữa con người với nhau ra sao đều do những nổ lực của chính con người mà thôi ( Đáy đại dương)

Năm 2005, tập truyện ngắn Phong Vị Tuyệt Vời của Amy Yamada đã giành giải thưởng văn học Tanizaki.

>> Giải thưởng văn học Tanizaki – Nhật Bản

———
Chim Én