Views: 30
Sự cô đơn hay cô độc trong cuộc sống là đều khó ai tranh khỏi, có những lúc nó như một gia vị của cuộc sống mà có những nhà văn đưa vào trong các tác phẩm văn chương để miêu tả cái sự cô độc bi thương ấy. Ta củng điểm qua một số nhà văn của sự cô độc.
Flannery O’Connor – CÔ ĐỘC CAY ĐẮNG
Là nhà văn nữ duy nhất trong list này cho nên mình sẽ để tên bà lên đầu danh sách. Mình biết đến Flannery lần đầu là qua tuyển truyện “Khó mà tìm được một người tốt”, và cảm nhận khởi phát là bà viết rất… dị – mà sau này, khi tìm hiểu nhiều hơn, mình mới biết các nhà phê bình gọi đó là tính nghịch dị. Hiểu nôm na là các câu chuyện diễn ra vô cùng bình thường, khi đi đến cuối bạn nghĩ chắc là nó sẽ như những cái kết có motif thường, nhưng không! Bà quay ngoắt 180 độ đến ngỡ ngàng, ngơ ngác và bật ngửa.
Nếu khắc họa sự cô độc của Flannery thì mình sẽ dùng từ là nỗi cô độc “cay đắng”. Bạn cũng biết đó, bà là một trong những tác giả vĩ đại nhất của văn chương nước Mỹ, thế nhưng bởi vì căn bệnh Lupus (bệnh phát ban đỏ), bà từ giã cõi đời khi còn rất sớm, chỉ tại thế 39 năm. Từng là một người kính Chúa, nhưng chắc có lẽ vì những bất hạnh bản thân gặp phải, bà đã quay ngoắt và nhiều khi còn giễu nhại Đấng tối cao trong các tác phẩm của mình. Khoảng thời gian hậu Đệ nhị thế chiến càng làm loang lổ hơn những niềm đau, và cũng có thể vì sự bất lực, nên đọc văn bà mình thấy bà khá “nhẫn tâm” trước hiện thực cũng như nhân vật của mình.
Tác phẩm nên đọc: Khó mà tìm được một người tốt (tập truyện hay nhất mình từng đọc qua) và Dòng máu khôn ngoan. Mình vẫn còn chờ các tác phẩm sau này được dịch tiếp.
Patrick Modiano – CÔ ĐỘC TÀN SUY
Là nhà văn mà mình yêu nhất, nên sẽ xếp ông đứng thứ 2 trong danh sách này. Để gói gọn các tác phẩm của Modiano vào trong một từ, thì sẽ thật khó, vì văn của ông vốn là “bảng lảng”, “khó nắm bắt” và “có tính thời khắc”. Modiano xây dựng được một cấu trúc hoang tàn trong các tác phẩm của mình. Là cuộc truy tìm vào sâu kí ức, dẫu cho nó thường lặp lại, chồng khít, gối đầu lên nhau; và chưa kể là khá cá nhân nữa – thế nhưng vì sao nhiều người lại mến mộ ông, trong đó còn có cả mình?
Khi đọc nhiều và trải nghiệm sâu vào trong các tác phẩm này, thì mình nhận ra, Modiano là một nghệ sĩ của văn hóa tàn suy. Từ thời Chiếm đóng qua lâu cho đến khu nhà hoang, ký ức dập vùi… tất cả đều tàn phai theo một cách nào đó, nhưng bởi lẽ vẫn còn đắm chìm trong bầu không khí nước Pháp tôn vinh cái đẹp, nên những tác phẩm của ông rất đẹp – và đó là cái tha nhân mơ hồ tìm kiếm. Mình không chắc nữa, nhưng câu từ của Modiano là chiếc máy quay ngược thời gian đưa mình trở về từ trong quá khứ, để được đóng vai và nhìn câu chuyện qua lăng kính mình.
Tác phẩm nên đọc: Kho đựng nỗi đau, Lai lịch, Những đại lộ vành đai (Theo chiều tiếp tuyến của cuộc đời ông); sau đó rất nên đọc thử Con chó mùa xuân và Từ thăm thẳm lãng quên, Một gánh xiếc qua
>> [Review]Một gánh xiếc qua – Patrick Modiano
>> [Review]Kho đựng nỗi đau – Patrick Modiano
>> Tiểu thuyết Patrick Modiano nhìn từ lí thuyết về sự trôi dạt
W.G. Sebald – CÔ ĐỘC TRẮNG ĐEN
Sebald là người đầu tiên cách tân cấu trúc tiểu thuyết, khi mắt không chỉ nhìn chữ, mà còn đó là những hình ảnh trong lúc nào đó nó cuốn ta vào. Mình bắt đầu đọc ông từ Austerlitz – Một cái tên, vì có bài điểm sách nào đó nói ông khá giống Modiano, cũng là truy lùng vào trong ký ức, nhưng lại bao trùm và rộng lớn hơn, gần với những ký ức chung như Diệt chủng do Thái, Thế chiến thứ Hai…
Sebald cũng đồng thời là người khiến các thể loại văn chương trở nên… rất khó phân định. Mình nhớ mùa Booker Quốc tế năm ngoái ban giám khảo mở rộng phạm vi tiểu thuyết, để đi tìm “các tác phẩm hư cấu”, nhưng khi đọc goodread thì hầu như cuốn nào cũng gợi nhắc tới Sebald. Mà hiển hình nhất, muốn trải nghiệm sự độc đáo này thì các bạn hãy đọc Chóng mặt, để thấy ông đã hòa trộn tình tiết về các tác phẩm của Kafka và cuộc đời Stendhal như thế nào.
Mất trong một tai nạn giao thông vào năm 2001, nếu Sebald vẫn còn đến những ngày này, thì mình tin Nobel sẽ không bỏ rơi ông. Tác phẩm nên đọc: Austerlitz (cho những ai muốn một góc nhìn khác về Modiano), Chóng mặt (cho những ai muốn hiểu mở rộng biên độ tiểu thuyết là như thế nào).
Stefan Zweig – CÔ ĐỘC BUÔNG XUÔI
Không biết gần đây có sự kiện gì mà các sách của Stefan Zweig bắt đầu được tái bản dần dần. Mình mới nghe được Bí mật thiêu đốt tâm can – tác phẩm được chuyển thể rất nhiều của ông, chuẩn bị được in. Bên cạnh đó, quyển hồi ký trước khi tự sát ở Brazil cũng được in lại, qua hai bản dịch khác nhau. Mảng viết về chân dung nhân vật cũng được in mới hoàn toàn, nếu trước đây chỉ là lẻ tẻ trong các sách thời bao cấp.
Stefan Zweig từ trước đến nay vẫn được gọi là nhà văn của việc miêu tả tâm lý nhân vật. Cuốn sách đầu tiên mình đọc của ông là Khát vọng đổi đời, và dĩ nhiên chân dung của hai con người khi Thế chiến ập đến đã được ông khắc họa vô cùng tinh tế. Vừa mang vẻ đẹp của phong cảnh thiên nhiên núi Alps, vừa khái quát được nhân tình thế thái còn nhiều biến động cũng như đặc tả tâm lý đến mức bậc thầy – chính những điều đó làm mình ham thích đọc ông.
Tự tử cùng vợ năm 1942 tại Brazil khi Đệ nhị Thế chiến đang đến gần, trong Zweig dễ thấy là sự bất lực, buông xuôi trước thời thế của một thời đại tàn suy. Trong các sáng tác của mình, tuy đẹp nhưng cũng dễ thấy ông có đôi lúc hướng về sự cô độc của những con người nhỏ bé trước số phận thời đại.
————–
Patrick Ng
Một người thích đọc và viết, quan tâm đến tâm lý học, đam mê Cổ Long, thích đọc Haruki Murakami, tinh thần theo Chủ Nghĩa Hiện Sinh, đời sống theo triết Khắc Kỷ - Cô độc hướng ngoại & Bình thản hướng nội
